Het is alweer enige tijd geleden dat ik met mijn kinderen naar het tv-programma Het Klokhuis keek, maar ik heb er goede herinneringen aan. Door het even prachtige als doeltreffende concept is het geschikt voor iedereen tussen de, pak ‘m beet, 7 en 107. Het presenteert boeiende onderwerpen die op een begrijpelijke wijze voor het voetlicht worden gebracht door een pakkende afwisseling van informatie en grappige sketches. Wanneer er, toen ik regelmatig keek, een milieu-onderwerp aan de orde kwam, dook steevast het typetje Yvette de Vriesch op, gespeeld door actrice Loes Luca, die dan riep: “Milieu, milieu? Man, ik kom uit een voortréffelijk milieu!” Zo’n zin gaat nooit meer uit je hoofd, althans bij mij zit ie er nog steeds. Als iemand over het milieu begint, dan denk ik meteen “Ik kom uit een voortréffelijk milieu!” Hádden we maar een voortreffelijk milieu, dan waren er een stuk minder zorgen. De waarheid is wat dat betreft hard: ons milieu is verre van voortreffelijk. We kunnen dan gaan zitten wachten tot het voor ons wordt opgelost, maar met passiviteit helpen we het milieu niet. Het is allang tijd voor handen uit de mouwen voor onze leefomgeving, zodat de generaties na ons ook een goed leven kunnen hebben op deze planeet. Mocht je denken: ja, inderdaad, dan is nu het moment aangebroken om in actie te komen. Er is genoeg te doen. Zo zou je bijvoorbeeld Steenbreek Katwijk kunnen helpen als vrijwilliger. Wij zoeken iemand die onze website kan bijhouden, maar ook vrijwilligers die mee willen helpen om plannen te maken en uit te voeren. Kijk eens op onze website www.steenbreekkatwijk.nl of stuur een mailtje naar info@steenbreekkatwijk.nl om je op te geven als vrijwilliger of als bestuurslid. Schroom niet! Werk mee aan een voortréffelijk milieu. Dank alvast

Weggooien! Wanneer zijn we daar ook weer mee begonnen? De afgelopen decennia hebben wij tonnen meer weggegooid dan de generaties voor ons. En dat is niet alleen de schuld van de consument. De hele economie is erop gericht dat we regelmatig nieuwe spullen moeten aanschaffen omdat ze erop gemaakt zijn dat ze maar een kort leven hebben en niet gerepareerd kunnen worden. Hoe anders was dat nog toen een van de eerste plastic huishoud producten op de markt verscheen. Tupperware!!! Wie kent het niet? Er werden huisparty’s georganiseerd om de spullen aan de ‘vrouw’ te brengen. Nog steeds gebruik ik regelmatig de bakjes die ik inmiddels meer dan vijftig jaar geleden heb aangeschaft of gekregen. Razend populair bij mijn generatie. En het hele concept was er op gericht om het lang te kunnen gebruiken. Dekseltje krom of kapot, wat overigens zelden voorkwam, geen probleem, je kon het kosteloos omruilen. Duurzaam dus, toen al! En dat terwijl dat woord nog niet eens bestond! Nu is het er mij niet om begonnen reclame te maken voor tupperware, ik weet niet eens of het nog te koop is. Nee, het gaat mij om het ‘weggooien’. Dat doen we te veel en te vaak. Bloembollen bijvoorbeeld. Nadat we na de winter bloembollen in pot krijgen aangeboden, kopen we die gretig in om ons huis of terras mee op te vrolijken en ze vervolgens in de container te gooien als ze zijn uitgebloeid. Jammer!!!! Ze kunnen nl. nog jaren daarna elk voorjaar opnieuw bloeien, ons opvrolijken en voedsel geven aan bijen. Stichting Steenbreek Katwijk heeft, in navolging van een Veluws dorp, de gemeente Katwijk zover gekregen dat ze containers beschikbaar stelt voor het verzamelen van uitgebloeide bloembollen in pot. De containers staan vanaf 26 maart drie weken lang bij vijf verschillende supermarkten en bij de milieustraat zelfs zes weken. Wij van Steenbreek vinden drie weken veel te kort en het liefst zouden we willen dat er bij elke supermarkt een container staat. Maar het is een begin en daar zijn we blij mee. Dus laat zien dat je dit een belangrijke actie vindt en doe mee. Dan kunnen we het het volgend jaar grootser aanpakken. De bollen worden gedurende de zomer bewaard en gedroogd en in het najaar opnieuw weer uitgeplant. Als dat niet duurzaam is!! Laat het blad aan de bol en neem ze mee als je boodschappen gaat doen, dat gaat in een moeite door. Met deze actie krijgt de zin: ‘gooi maar in de container’ een duurzame betekenis. Kijk voor de deelnemende supermarkten op onze website: www.steenbreekkatwijk.nl

Oftewel de Katwijkse benaming voor een volwassen storm met orkaankracht. In korte tijd kregen we vijf van deze jongens en meisjes om onze oren: Corrie, Dudley en Eunice. De eerste twee ben ik alweer kwijt. Waarschijnlijk verdrongen, want ooit, ik dacht dat het 1990 was, raakte ik, en de andere eigenaren van het groepje huizen dat een jaar of drie daarvoor was gebouwd ongeveer 75% van alle dakpannen kwijt door een ander stevig briesje. De naam ben ik allang vergeten maar het was zeer heftig. Het beeld van geel wapperend isolatiemateriaal staat nog op mijn netvlies gebrand. Ook deze keer was er weer schade en niet alleen in ons steegje. Op onze familie app werd zelfs gesproken van een ware ‘pannendemie’ in Katwijk zee. (Hulde voor nicht Atie voor deze fantastische taalvondst.) In het hele land hadden de stormen flink huisgehouden. Op youtube filmpjes zag je hoe grote bomen zonder pardon werden omgeblazen. Een ontzagwekkend gebeuren. Later las ik in de krant dat vooral bomen in de bebouwde kom waren omgewaaid. Met alle ellende vandien. De reden hiervan is, dat deze bomen een veel kleiner wortelstelstel hebben dan hun familie in het bos of in het veld. Die bosjongens kunnen zich dus veel beter vasthouden! De oorzaak van die kleinere wortels van de stadsjongens is de verharde bovenlaag vanwege het parkeren langs de bomen. De boomspiegels zelf (de aarde rond de boom) is ook vaak uitgedroogd en verhard, waardoor de boom uiteindelijk te weinig water krijgt om een goed wortelstelsel te maken. Kunnen wij hier iets aan doen? Jazeker. Maak met een schepje of hark de aarde in de boomspiegels rul en zet er een paar leuke planten in die u natuurlijk ook op tijd water geeft. Op deze manier blijft de aarde rul en kan het (regen)water makkelijker in de grond komen waardoor de boom ook onder de grond kan doorgroeien, en zich overeind kan houden bij een stevig briesje. Wilt u tips over het beplanten van de boomspiegels of het vergroenen van uw straat? Stel uw vraag op info@steenbreekkatwijk.nl.

Het goede nieuw is: als u dit leest zijn de dagen alweer aan het lengen. Het nog betere nieuws: Kerst staat voor de deur en ik houd van Kerst. Gezelligheid, kaarsjes, kerstboom, liedjes, Top 2000, sneeuw en vrede. Oké, het wordt dan wel een Omikronkerst, maar die pandemie is er al zo lang, dat het gewoon begint te worden. Hoe lastig ook, je moet ermee leren leven. Slecht nieuws vind ik dat overtrokken Oud en Nieuwfeest. Voornamelijk die stompzinnige traditie van vuurwerk afsteken. Al wekenlang, wat zeg ik, het hele jaar door, klinken overal knallen. Rotjongens met rotjes. Er is een vuurwerkverbod, maar voor handhaven is nauwelijks personeel. Ach, laat die kinderen lekker knallen, zeggen sommige ouders, ze motten toch wat in de vakantie. Nou, sommige ouders, weet je wat jullie motten: je mot je kinderen opvoeden. Je mot weten dat vuurwerk rotzooi is. Ik zie bij mij in de buurt kinderen van nog geen tien de godganse dag rotjes knallen. In 2020 kostte vuurwerkvandalisme Nederland 6 miljoen euro. De gemeente Katwijk kon voor €23.000 gaan herstellen. Totale idioten bestookten hulpverleners en politie met stenen en zware bommen in de ‘feestelijke’ nieuwjaarsnacht. En dan heb ik het nog niet eens over gewonden en doden die vallen. Ze pakken ons alle leuke dingen af, jeremiëren sommige Katwijkers, je vuurwerk, je sigaretje, je gas, je vlees, je bier, je mag helemaal niks meer tegenwoordig. En ze zeuren maar over dat milieu. Het milieu? Goed dat u dat zegt, ik zou haast vergeten dat dit een column was voor Steenbreek. Over vuurwerk gesproken: dat zit vol barium, antimoon, strontium, koper en ander gif, dat schadelijk is voor mens, dier en plant. En wat dacht u van de gigantische hoeveelheid fijnstof die feestelijk de lucht in gaat? Wat dacht u van honden en katten die stijf staan van de stress? Om een lang verhaal kort te maken: kap met die ellende. 2022 is het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen. Eens kijken welke partij gewoon durft te stellen dat het over en uit is met het geknal. Die krijgt mijn stem. Fijne feestdagen en een voorspoedig 2022.

Wanneer denk je aan je jeugd terug? Als je tien bent? Nee dan zit je er nog middenin. Als je 20 bent dan? Denk het niet dan heb je het veel te druk met van alles en nog wat. Hoe dan ook, laatst moest ik terug denken aan mijn jeugd. Ik liet een leenhondje uit in het park waar ik vlakbij ben opgegroeid. Vanwege het hondje kom ik er de laatste tijd wat vaker en ik moet zeggen dat is zeker geen straf. Wat een verschil met vroeger! Het park was toen nog wat groter, Salem stond er nog niet en in het park gold een streng regime. Je moest letterlijk binnen de perken blijven, iets waar wij ons als kinderen natuurlijk niet aan hielden. Ik schreef hier al eerder over. (het is u vergeven als u dat niet meer weet hoor). Om de boel in de gaten te houden was er van overheidswege een gemeente ambtenaar aangesteld die gekleed in een uniform en “gewapend” met een rijwiel door het park stapte. Geen idee hoe de man heette maar zijn bijnaam was “Stapje”. Hij stapte door het park met de linkerhand op de rug en met de rechter hield hij z’n fiets vast aan het linkerhandvat. Hij liet zijn fiets uit, zeg maar. Wij struinden ondertussen door het verboden gebied waar eigenlijk niet veel meer te vinden was dan dennenappels en van die holle peulen die je kon laten klappen. Het was nl. een keurig park. Keurig bijgehouden. Groeide je als boom 10 graden uit het lood dan werd je al gekapt en meegenomen. Kom nu eens kijken! Op omgevallen bomen en gestapeld haksel groeien de prachtigste zwammen en je mag gaan waar je wilt. Ik nam een paar foto’s voor u, ga kijken en geniet van de herfst! Veel plezier en o ja, het parkje ligt aan de Parklaan.

Wel eens gehoord van “de bijenboog”? Nee? Nou dat verbaast me niets. Tot voor kort had ik er ook nog nooit van gehoord. De bijenboog geeft de periode aan dat er voor bijen en andere bestuivers voldoende voedsel te vinden moet zijn en dat is vanaf het vroege voorjaar tot laat in de herfst. Als je dat in een grafiek zet, ontstaat er een boog. Ze beginnen in het voorjaar actief te worden, de activiteit is op het hoogtepunt in de zomer en daarna neemt het tot laat in de herfst geleidelijk weer af. En al die tijd moet er voldoende voedsel te vinden zijn. De meeste bijen (ik heb het nu over wilde bijen, voor honingbijen ligt het iets anders) en insecten overleven de winter onder de grond. En op de eerste zonnige dagen in februari zie je ze al voorzichtig op zoek gaan naar nectar. Die vinden ze dan met name op sneeuwklokjes, winteraconietjes, sneeuwroem, krokussen, blauwe druifjes enz. Allemaal bollen die al vroeg bloeien. Ook heesters en bomen zoals de Toverhazelaar en vroegbloeiende Prunus of Viburnum, of vaste planten zoals Helleborus, zijn daarin belangrijk. Die bloeien echt niet alleen omdat wij er zo blij van worden. Ze leveren voedsel aan bijen en andere bestuivers. Maar in veel tuinen of parken bloeit er nauwelijks iets in het vroege voorjaar en dat kan rampzalig zijn voor de bijen. Ze hebben dan weliswaar de winter overleefd maar vervolgens blijkt er niets te eten. En dus gaan ze dood van de honger!! Voor veel mensen begint het tuinseizoen pas in april of mei als ze lekker buiten van het eerste zonnetje kunnen genieten. En pas dan komen ze in actie om de tuin of het terras kleur te geven met bloeiende bloemen. Veel te laat voor de bijen!!!! En daarom moet je nu aan de slag! Het begin van de bijenboog creëren! Plant nu biologische bloembollen, die al vroeg bloeien. Dat kan in de tuin of in potten op het terras of balkon of in een boomspiegel in je straat. Biologische bollen zijn gifvrij en dus weet je zeker dat de bijen daar niet alsnog aan doodgaan. Een goed adres is: www.huibertsbloembollen.nl. En als je dat samen doet met buren, familie of vrienden, bespaar je op verzendkosten en hoeven er minder busjes van de bezorgdiensten rond te rijden. Allemaal goed voor het milieu. Zeker weten dat je dan op mooie dagen in het voorjaar al snel de eerste hommels of bijen zult spotten. Goed bezig!! Die hoeven niet te verhongeren. En het zou helemaal mooi zijn als je ook in de rest van het jaar een tuin vol bloemen hebt die elkaar opvolgen in bloei en aantrekkelijk zijn voor bijen en andere bestuivers. Misschien is dat je volgende stap? Dan ben jij goed op weg om de bijenboog rond te maken.

Afgelopen zomer (zomer?) bracht ik mijn vakantie door in Ermelo. Het is prachtig daar: bossen, hei, zandverstuivingen… Ik genoot mij een slag in de rondte, al wandelend of op de fiets. In en rondom Ermelo kun je je dagelijkse kostje bij elkaar scharrelen zonder een supermarkt van binnen te zien. Biologische eieren en melk bij de boer, pluktuinen met verse groenten en blauwe bessen (vijf euro een kilo!), landwinkels, een wijngaard. Op mijn fietstochten reed ik vaak langs een basisschool waarvan het dak helemaal bedekt was met zonnepanelen. Vanwege de zomervakantie waren er natuurlijk geen kinderen, maar op het schoolplein was een en al bedrijvigheid. Een hoveniersbedrijf toverde een plein vol tegels om in een groene avonturenspeeltuin. Hoewel het nog niet af was, zag het er al veelbelovend uit. Wat een verrassing voor de kinderen als ze na de zomervakantie weer terugkomen. Wat een goed initiatief van deze school. Nu hoef je niet naar Ermelo om zo’n vergroend en uitdagend schoolplein te zien. Ook in Katwijk kom je ze tegen. Het meest ambitieus in de vergroening is de Willem van Veenschool aan de Huetingstraat. Dit was de eerste basisschool in KRV met een groen schoolplein. De schoolwebsite vertelt: “kinderen krijgen bij ons op school de gelegenheid om zich tussen het groen te begeven”. Er is een moestuin, er zijn paadjes door het groen, er kan in een boom worden geklommen en er zijn appelbomen. Afgelopen lente is er een heuse kas op het plein gezet, die dienst doet als “kaslokaal” waar onder andere plantjes gekweekt worden. Ook de Farèlschool aan de Koninginneweg heeft de afgelopen tijd stappen gezet naar een “ontdekplein” met vijftig procent meer groen. Een droomplan noemen ze dat daar, maar gelukkig blijft het niet alleen bij dromen, ze voeren het ook echt uit. En het resultaat mag er zijn. Complimenten voor basisscholen die daadwerkelijk werk maken van groene pleinen. Niet alleen biedt het een uitdagende speelplek voor kinderen, als school neem je ook je pedagogische opdracht serieus, namelijk dat je kinderen opvoedt met en in de natuur. Kinderen hebben immers de toekomst, zij verdienen een gezonde en groene leefomgeving. Net als hun ouders en opa’s en oma’s natuurlijk. Op internet is genoeg informatie te vinden over het groen inrichten van schoolpleinen. Bijvoorbeeld hier: https://www.ivn.nl/gezondeschoolpleinen.